Аднадумцы і
апаненты прыстасаванца Самсона Самасуя.
Майстэрня паводле рамана А. Мрыя «Запіскі Самсона Самасуя»
(11 класс)
Мэта урока:
1. Вызначыць і ўсядоміць
месца прыстасавальнітца ў жыцці, Яго ўплыў на асобу і ассяродзе яе існавання.
2. Фарміраваць уменне вучняў
адстойваць сваю пазіцыю і граматна весці дыялог.
3. Развіваць патрэбы вучняў
у самавыхаванні і самавызначэнні.
Ход
майстэрні
1. Індукцыя (настроенасць на
вобраз).
Вучням адна
за адной прапануюцца дзве музычныя кампазіцыі розных накірункай ці стыляў.
Майстар. Для каго з вас больш прывабнай, прымальнай
з’яўляецца першая кампазіцыя, а для каго – другая? (Вучні падымаюць рукі.)
Заўважаеце?
Вы умоўна раздзяліліся на дзве группы: кожная паасобку – супока аднадумцаў,
адносна погляду іншай группы – апаненты.
2. Самаканструкцыя.
Вучням
прапануецца падзяліць ліст паперы папалам, на адной яго палове запісаць слова
“аднадумец”, на другой – “апанент” і на кожнай часцы ліста двума-трыма словамі
ці словазлучэннямі назваць тыя асацыяцыі, што узнікаюць пры ўзгадванні вышэй
названых паняццяў (прадметы, паняцці, дзеянні і інш.)
3. Сацыялізацыя.
Кожны
вучань чытае запісаныя ім словы, пасля з іх вылучаюцца найбольш дакладныя,
ключавыя паняцці.
Майстар. Аднадумцы сходзяцца ў сваіх меркаваннях,
поглядах на прадмет увагі. Магчыма, праз некаторы час нехта з іх пераасэнсуе
сваю пазіцыю і памяняе яе – пад уплывам часу, пад уздзеяннем пераканаўчых
довадаў свайго субяседніка. і гэта натуральна, калі аднадумец становіцца апнентам
ці апанент – аднадумцам, бо на тое ёсць аб’ектыўныя прычыны. А як мы можам
назваць з’яву, калі чалавек, у залежнасці ад сітуацыі, прымыкае то да адной
групы, то да другой? (Адказы вучняў: прыстасавальніцтва.)
4. Сацыяканструкцыя.
Майстар. Аб’ектам нашай увагі сёння павінее быць
сатырычна раман А. Мрыя «Запіскі Самсона Самасуя». Давайце з вамі падумаем,
якім чынам тэма нашага ўрока можа звязаць дадзены твор з паняццямі “аднадумец”,
“апанент”, “прыстсаванец”.
Вучні фармулююць тэму, затым запіс яе
адкрываецца на дошцы.
Якой жа
мэты варта нам дасягнуць у сённяшняй майстэрні?
Вучні фармулююць мэту, затым запіс яе
адкрываецца на дошцы.
Майстар. Самсон пры ўсіх сваіх якасцях чалавек
неардынарны: лагер аднадумцаў і лагер апанентаў
ён стварае сам.каго ж ён ўключае ў
гэтыя групы і чым пры гэтым кіруецца? Давайце паспрабуем вырашыць?
Ідзе работа ў групах:
1-я і 2-я групы – аднадумцы Самсона;
3-я і 4-я групы – апаненты Самсона.
5. Сацыялізацыя.
Прадстаўлення
рэзультатаў групамі (фармуляванне адказаў-разважанняў з пацярджэннямі з
рамана.)
Пытанні:
Да 1-й і 2-й груп: што
аб’ядноўвае аднадумцаў Самсона? Якая агульная прымета маецца ў іх?
Да 3-й і 4-й груп: што
аб’ядноўвае апанентаў Самсона? Якая іх характэрная прымета?
Адказы вучняў.
Майстар. Паглядзіце, калі ласка, якая дзіўная справа
аітрвмліваецца: сцвярджаючы думку аб
прыналежнасці пэўных герояў рамана або да аднадумнікаў, або да апанентаў, мы
можам заўважыць, што суддзя Торба апынуўся адразу у дзвюх групах. Як такое можа
быць?
Адказы вучняў.
Майстар. Каб упэўніцца ў праўдзівасці сваіх меркаванняў,
давайце зараз звернемся да сцэны суда суддзі Торбы.
Перачытваецца ў голас сцэна суда
– выступленне абвінаваўцы Самсона Самасуя.
Пытанні да вучняў:
·
Як вы гледзіце ў гэтых абставінах на самога Самсона?
·
Ці прыемны вам такі Самсон? Чаму?
6.
Разрыў.
Майстар. У пачатку ўрока мы з вамі гаварылі аб тым, што
памяняць пазіцыю - гэта натуральна,
прымальна. Чаму ж тады асуджаем Самсона?
Прыкладны адказ.
Калі прыстасаванне мае
дачыненне да справы густу – гэта не страшна, бо яно ўплывае, прытым не
абавязкова негатыўна, толькі на носьбіта гэтай якасці. Калі ж чалавек
прыстасоўваецца да іншых людзей, да абставін, урэшце, да патрабаванняў часу –
гэта небяспека, якая пагражае разбурэннем асобы і ассяродзя яе існавання,
ганьбаваннем усякай маралі і этыкі.
Пытанні:
·
Як вам здаецца, а ў сённяшнім жыцці каго больш –
самсонаў-прыстасаванцаў ці іх апанентаў?
·
На чый жа бок ўстае аўтар рамрна, сцвярджаючы выснамі
Крэйны, “што прыказкі Торбы зусім не Торбіны, а належаць усяму народу ў цэлым”?
7. Рэфлексія.
Майстар. У завяршэнне нашай сённешнай працы прапаную
кжонаму з вас прадоўжыць адну ці некалькі наступных фраз (на выбар).
Я хачу (не хачу), каб ...
Я ўпэўніўся (-лася), што ...
Я задумаўся (-лася) ...
Мяне трывожыць (радуе) ...
Майстар. З вашых выказванняў відаць, што пастаўленных
мэтаў мы дасягнулі, як відаць і тое, што ў любыя часы, пры любых патрабаваннях
жыцця побач з намі былі і будуць самсоны самасуі, іх аднадумцы і апаненты.
Аднак кожны з нас павінен усвядоміць наступнае: многае залежыць асабіста ад
мяне, і мне рашаць, павялічыць колькасць Самсонавыз прыхільнікаў ці
ненавіснікаў.
8. Дамашняе заданне (творчасць).
Пераасэнсаваць
яшчэ раз здабытыя на ўроку ісціны і дацт пісьмовы адказ на пытанне : Самсон
Самасуй – гэта бытавая з’ява ці нешта большае?
Майстар дзякуе ўсім за
працу, за імкненне да адкрыццяў, шчырасць і адкрытасць думак...